Son yıllarda spor yaparken kalp durması sebebiyle aramızdan ayrılan sporseverlerin haberlerini daha sık duyar olduk. Peki koşmak kalp sağlığına zararlı mı?

Sadece amatör sporcuların değil, profesyonel sporcuların da bu tarz trajik haberleri ile karşılaşıyoruz. Televizyonda gördüğümüz futbolcular, voleybolcular derken sadece geçtiğimiz son 1 yıl içinde ülkemizde 2 koşucu arkadaşımızı yarış sırasında yaşadıkları kalp sorunları sebebiyle kaybettik.

Christopher McDougall’ın çok satan kitabı Born to Run’da, ana karakter olarak anlatılan Micah True’nun 2012 yılında kalp krizi geçirmesi ile Amerikan yerel medyası da bu sorunu sıkça tekrarlar olmuştu. Antrenmana çıktıktan sonra haber alınamayan ünlü atlet, 4 gün sonra patikada bulunmuş ve otopsi sonrasında kalp durması sebebiyle vefat ettiği açıklanmıştı.

Aslında araştırmalara göre koşucularda kalp krizi veya durması, egzersiz yapmayan kişilere göre çok daha ender görülüyor. Yine de bu ihtimali ciddiye almalısınız.

Koşu sırasında meydana gelen kalp sorunu daha çok hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP) olarak biliniyor. Stanford Üniversitesi’nden spor ana bilim doktoru Emily Kraus’a göre; “Çoğu koşucu sürekli aktif olduğu için kronik hastalıklardan uzak olduğunu düşünüyor. Fiziksel aktivite sizi kardiyolojik rahatsızlıktan korusa da, aynı zamanda bazı genetik riskleri gizliyor olabilir.”

HKMP riskini daha iyi anlayabilmeniz için bir kaç kalıp soru ve cevabını paylaşıyoruz:

Sporcularda kalp durmasının sebebi nedir?

Öncelikle belirtelim, kalp krizi ve kalp durması iki farklı rahatsızlık. Kalp krizi, kalp damarlarının tıkanması ve kan akışının sağlanamaması ile gerçekleşirken; kalp durması kalp atımının aniden durması ile gerçekleşir. Kalp krizi bir sirkülasyon sorunudur, kalp durması ise elektrik.

Kısaca kalp kasının genişlemesi durumu olan HKMP, Amerikan Spor Bilimleri Koleji’ne (ACSM) göre “Egzersiz sırasında kalbin hızlı, düzensiz ve etkisiz kasılması sebebiyle ani ölüme sebep olabilir.”

Minnesota Çocuk Hastanesi’nde patolojist olarak görev yapan Robyn Reed konuya biraz daha açıklık getiriyor. “Genişleyen kalp kası, olması gerekenden daha sıkı ve kuvvetki kasıldığında kalbin ihtiyacı olan kan miktarının içeri girmesini de engelleyerek doku kaybına sebep olur. Böylece diğer kalp hücreleri doğru elektrik sinyallerini alamaz ve ritm bozukluğu ortaya çıkar.”

HKMP ne kadar yaygındır?

ACSM’ye göre her 500 kişiden 1’inde HKMP var. Kalıtsal bir sorun olduğundan aile bireylerinde benzer sorunlara rastlanan bireylerde ve erkeklerde görünme ihtimali daha yüksek.

HKMP ne kadar ölümcül?

2012’de New England Tıp Bülteni’nde yayınlanan bir makaleye göre her 259,000 maraton ve yarı maraton katılımcısından 1’i ani kalp durması sebebiyle vefat etti. Görülen 31 vakadan 23’nün sebebi HKMP’ydi.

Benzer bir örnek vermek gerekirse, bu yıl tepenize yıldırım düşmesi sonucu vefat etme şansınız 960,000’de 1. Ama yine de şans sizden yana diye elinize metal bir şemsiye alarak şimşekli bir havada açık bir araziye çıkmayacağınız gibi, HKMP ile karşılaşmamak için de ekstra risk almamalısınız.

Unutmayın, HKMP riski taşımanız bir kalp sorunu yaşayacağınız anlamına gelmese de, almaya değecek bir risk değil.

Riski anlamak için ne yapmalı?

Nasıl aracınızı servise götürmek için 100,000 kilometre yapmayı beklemiyorsanız, aynısı bedeniniz için de geçerli.

Herhangi bir kalp sorunu hissetseniz de, hissetmeseniz de düzenli olarak EKG / efor testi yaptırmalısınız. Rahatsızlığı sadece göğsünüzde hissetmeyi beklemeyin, nefes ritminde bozukluk, baş dönmesi veya ani baygınlık gibi etkenler de sorunun artçıları olabilir.

Ayrıca ailenizde daha önce kalp krizi vakası yaşandıysa, mutlaka belirli aralıklarla kontrole gitmelisiniz.

HKMP hastasıyım, ne yapmalıyım?

HKMP rahatsızlığınızın olması dünyanın sonu değil. Dünya çapında yapılan bir araştırmaya göre HKMP rahatsızlığı olan kişilerde yıllık ölüm oranı sadece %2 ila 4.

Dr. Kraus’a göre; “Eğer bir koşucuya HKMP tanısı konulduysa, koşmaya devam etmemeliler. Yine de yapılacak bazı değerlendirmeler sonrasında düşük veya orta şiddetli egzersizlere izin verilebilir. Tedavi planları kişiden kişiye değiştiği gibi, bir kardiyolojist gözetiminde yapılmalıdır.”


Bu içerik Amerika Ulusal Patika Şampiyonu, Hoka One One ve Team Clif Bar sporcusu ve antrenör David Roche tarafından yazılmıştır.