Ultra koşucusu olmak, her hava şartına ve ortama uyum gösterebilmek demektir. Her durumda sorunsuz performans gösterebilmek için malzeme bilgisi çok önemlidir, unutmayın, doğru malzeme hayat kurtarır. Kış aylarında kendinizi doğaya bırakmanız için su geçirmezlik ve nefes alabilirlik üzerine her şeyi anlatıyoruz.

Su Geçirmezlik Tablosu

Su Geçirmezlik Derecesi (mm) Sağladıkları Karşı Koyabilecekleri
0-5,000 mm Neme karşı çok az – az dayanıklılık Hafif yağmur, kuru kar
6,000-10,000 mm Az yoğunlukta yağmur ve su geçirmezlik Hafif yağmur, kar, hafif basınç
11,000-15,000 mm Yüksek basınç altında olmadan yağmur ve su geçirmezlik Yağmur, kar, hafif basınç
16,000-20,000 mm Yüksek basınçta yağmur ve su geçirmezlik Yoğun yağış, sulu kar, basınç
20,000 mm+ Çok yüksek basınçta yağmur ve su geçirmezlik Yoğun yağış, sulu kar, yüksek basınç

10,000/10,000? 20,000/20,000? Tüm Bu Rakamlar Ne Demek?

Üreticiler ürünlerinin su geçirmezlik ve nefes alabilirliklerini (waterproof & breathability) iki rakam ile anlatır. İlki milimetre cinsinden kumaşın ne kadar su geçirmez olduğudur. Ürünün 10K (10,000 mm) olduğunu düşünürsek bu, söz konusu kumaşın 1 inç (2,54 cm) karelik kısmını kestiğimizde, bu kumaşın suyu damlatmadan önce 10,000 mm yüksekliğinde suyu tutabileceği anlamına gelir. Rakamın yükselmesi kumaşın daha çok su geçirmez olduğunu gösterir.

İkinci rakam ise; kumaşın her bir metrekaresinden, 24 saatlik bir zaman diliminde kaç gram suyun buharlaşarak geçebileceğini ifade eder ve nefes alabilirliğini simgeler. Eğer kumaş 20K (20,000 mm) ise, bu 20,000 gramın buharlaşması anlamına gelir. Rakam yükseldikçe kumaş daha çok nefes alabilir demektir.

Neden Dış Katmanlar Tamamen Su Geçirmez Yapılmıyor?

Gerçek şu ki, tüm dış katmanlar seçilmiş bir aktivite için özel yapılıyor ve buna uygun su geçirmezlik oranı ile üretilmiş olsalar da yine de zaman ve basınç ile su sızdırırlar. Her üreticinin “su geçirmezlik” standardı olsa da markaların standart olarak uyduğu bir test de bulunmamakta. Yağmur altında otobüs beklerlen %100 lastik bir yağmurluk çok işe yarayacak olsa da, aynı malzeme ile spor yapamayacağınız ortada. Bu yüzden buradaki ince çizgi, hava şartlarından etkilenmemek olduğu kadar vücudunuzun da nefes alabileceği ve aktivite sırasında terinizin dışarı çıkabilmesidir.

Nasıl Yapılıyor?

Su geçirmez nefes alabilir kumaşlar, “face fabric” ya da kumaş yüzü/üst kumaş adı altında, genellikle naylon veya polyester ve lamine kaplama Teflon® veya poliüretandan meydana gelir. Üst kumaşın görevleri; koruma ve şık göstermektir. Su geçirmez değildir fakat suya dayanıklı malzemeden üretildiklerinden suyu emmez.

Suyu dışarıda tutma işi ise membrana (zar) düşer. Üzerindeki suyu içeri geçiremeyecek kadar küçük fakat havanın dışarı çıkabileceği kadar büyük deliklere sahip olan membran, buharlaşan havayı da dışarı çıkarır. Membran, poliüretan (eğer GORE-TEX® ise çift katmanlı laminasyon içerir) veya oleofobik (yağ-tutmaz) bir ultra-ince katman ile korunur.

Son olarak kumaş veya dikiş ile iç katmana bağlanırlar, buna 3L (3 Layer/3 Katman) denilir. 2 Katman kumaşlar (2L) ayrı alt kumaş kullanırken, 2.5L kumaşlarda ise sadeleştirilmiş bir iç katman ile üst yüzeyler birbirine geçirilir ve böylece daha hafif bir malzeme ortaya çıkar.

Günümüzde kullandığımız kumaşlar, GORE-TEX®’in keşfinden sonra çok yol kat etti ve çoğu su geçirmezlik konusunda çok yetenekli. Yine de mağazalarda yer alan ürünlerin değerlerini su geçirmezlik/nefes alabilirlik dengesi belirliyor.

İhtiyacım Olan Hangisi?

Sonuçta bu bir ultramaraton içeriği, bu sebeple doğrudan ihtiyacınız olana odaklanacağız. Antrenmanlarda minimum 10,000’lik üst katmanlar işinize yarayacaktır fakat yarış için kullanacağınız malzemeyi önceden benzer bir hava durumunda test etmenizde fayda var. 10,000’lik malzemelerin gerek yağış gerekse irtifa sebebi ile yetersiz gelebileceği dağ maratonları var. Ülkemizde de bulabileceğiniz, ince kumaştan üretilmiş 20,000’lik malzemeler bu tür yarışlarda yardımınıza koşacaktır. Unutmayın sadece su geçirmezlik değil, nefes alabilirlik de çok önemli. Bu iki değerin de yüksek olduğu ürünlerin etiketine bakarken fiyatın da yüksek olacağının farkında olmanızda yarar var.

Bir ultramaraton yarışında değişken hava şartları ve irtifalarda zaman geçirecek, yokuşları çıkarken terleyecek, hızla inerken üşüyeceksiniz. Düşüp kalkmanız ve üzerinizi daha çok ıslatmanız da cabası. Bu sebepler dolayısıyla hedefiniz ile kesişen en doğru malzemeyi temin etmeli, test etmeli ve buna göre yarışta kullanmalısınız.