Daima daha zoru başarabilmenin  ihtişamına kapılan insanoğlu, imkansız görünen yeni hedefler keşfetmeye devam ediyor. Son yıllarda popülerleşen arazi koşuları sayesinde ise gözler yüksekte: Dağlar.

Arazi koşularının her türlüsüne ev sahipliği yapabilecek teknik özelliklere sahip zirvelerimiz ve dağ koşularının en keskin ucu olan VK ve Skyrunning yarışları hakkında bilgi sahibi olmak için tam da bu işe uygun bir rehber bulduk.

Dağcılıkta 20. yılını dolduran Polat Dede’yi daha çok düzenlediği yarışlar ile tanıyoruz. Bunlardan biri Türkiye’nin ilk Skyrunning yarışı: Tahtalı Run to Sky.

Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde öğrenciyken dağcılığa ilk adımını attığından beri Ağrı Dağı yaz ve kış tırmanışları, Erciyes, Süphan, Kaçkarlar derken Türkiye’de tırmanmadığı bir tek Cilo Dağı kalmış. Şimdilerde vakit buldukça tırmanış yapıyor ve ayrıca dağcılık eğitimleri veriyor. Ayrıca Antalya Kaleiçi’nde Rosista Art & Sports Cafe adında sporcu dostu bir cafe sahibi.

Ülkemizde henüz VK (Vertical Kilometer) ve Skyrunning isimlerinin Türkçe karşılığı olmadığı için bu terimleri içerik boyunca orijinal isimleriyle kullanacağız.

Polat Dede ile koşu ve dağcılık sporlarının kesiştiği bu özel disiplinlerde nelere dikkat edilmesi gerektiğinde, dünyadaki örneklerine kapsamlı bir sohbet gerçekleştirdik.

Ülkemiz patika koşularına son derece elverişli bir coğrafyaya sahip. Hangi zirvelerde hangi yarışlar yapılıyor? Hangi zirveler henüz bir yarış organizasyonuna hazır değil?

Öncelikle 2,000 metre üzerinde zirvlerden geçen yarışlar Skyrunning olarak adlandırılmakta. Ülkemizde 2015 yılından itibaren düzenlenmeye başlanan Skyrunning yarışlarının sayısı 2017 itibariyle 4 adede ulaştı; Mammut Tahtalı Run To Sky, Aladağlar Sky Trail, Sky Erciyes ve son olarak Uludağ Sky Run. Bunların dışında tabii ki henüz organizasyon düzenlenmeyen birçok zirve bulunmakta. Süphan Dağı, Hasan Dağı, Kartalkaya, Ilgaz Dağı, Palandöken vb. birçok lokasyon var.

Aslına bakarsanız hepsinde düzenlenebilir fakat gerek ulaşım zorluğu ve gerekli lojistik desteklerin sağlanması, gerekse de koşucu sayısının azlığı dolayısıyla fazla adım atamamaktayız. Umarız ilerleyen yıllarda bu sayı yurt dışından katılımın da artmasıyla birlikte artacaktır.

Koşucuların dağ yarışlarında özellikle dikkat etmeleri gereken noktalar nelerdir?

İlk olarak düzenlenen Tahtalı Run To Sky yarışının son 4 kilometresi kar üstünde ve 2,000 metre üstünde koşulmuştu. Bu tarihe kadar yarışlarda baton dahi kullanılmıyordu. Dağ hastalıkları konusunda sadece dağcılık geçmişi olan kişiler bilgi sahibiydi.

2017 senesine baktığımızda koşucular artık dağcılık ile ilgili deneyim ve bilgi sahibi oldular. Ayrıca olaylara artık daha temkinli yaklaşıyorlar. Baton vazgeçilmezimiz oldu, dağ hastalıkları ile ilgili seminerler düzenlenmeye başlandı.

Skyrunning yarışlarının patika koşularından daha farklı zorlukları vardır; çarşak, uçurumlar, kar, yüksek irtifa vb. Kendi içlerinde de 1’den 5’e kadar kategorilendirilmiştir. (1 en kolay, 5 en zor şeklinde.) Türkiye’de düzenlenen yarışlar 3. kategorinin üstünde yer almamakta. Kima, Tromso Skyrace, Peak Lenin Race gibi yarışlar 5. kategori yarışlar olup dünyanın en riskli yarışları olarak adlandırılırlar.

Özellikle ülkemizdeki Skyrunning yarışlarında başarılı olan ve öne çıkan sporculara bakarsak asker ve dağcılık kökenli kişiler olduğunu görüyoruz. Bunun en önemli sebebi belirli bir eğitimden geçmiş olmaları.

Bu tarz yarışlar ne gibi riskler taşıyor?

Yüksek irtifada yaşanabilecek sağlık sorunlarını sıralarsak; akut dağ hastalığı, akciğer ödemi, beyin ödemi gibi hastalıklar önemli risklerin başında geliyor.
Dikkat ederseniz ülkemizdeki bu tarz yarış organizatörlerinin hepsi dağcılık geçmişi olan ve aktif olarak dağcılıkla ilgilenen kişilerdir. Daha fazla bilinçlendiğimizde bu tarz yarışlara katılım daha da artacaktır diye düşünüyoruz.

Arazi yarışlarının belki de en zorlu disiplini VK yarışları. Kısaca VK yarışların ne olduğundan bahsedebilir misiniz? Türkiye’deki hangi VK yarışları düzenleniyor?
Dünyada seyirci desteğiyle birlikte en çok adrenalin salgılanan yarışlardır Vertical Kilometer yarışları. Bizde seyirci desteği konusu muamma.

5 kilometre içerisinde 1,000 metreden fazla irtifa kazanılan yarışlara verilen isimdir. Ülkemizde 2017 senesi itibariyle 2 adet düzenlenmekte: Mammut Tahtalı Vertical Kilometer ve Sky Erciyes Vertical Kilometer. Hatta bildiğimiz kadarıyla Sky Erciyes VK, dünyada en yüksekte biten VK konumunda.

Parkur tamamen tırmanış şeklindedir. Çarşak zemin, kayalık, merdiven, kaya tırmanışı faktörlerini içerisinde barındırır.

Milli parklardan izin alabilsek 4,5 kilometre uzunluğunda ve 1,600 metre irtifa kazanımlı bir yarış yapma planımız şu an saklı konumda.

Yurt dışında yapılan yarışlarda finişe doğru ilerlerken seyircilerin desteğiyle koşan sporcu görüntüsü için bir 10 sene daha bekleyeceğiz sanırım.

Yurt dışında özellikle örnek aldığınız bir VK yarışı var mı? VK yarışlarının dünya çapındaki en uç örnekleri sizce hangi yarışlar?

Dolomites Vertical Kilometer, Zegama Aizkorri Kilomtero Vertical, Kilometre Vertical De Fully gibi yarışlar dünyanın önde gelen VK yarışlarıdır. Hatta International Skyrunning Federation tarafından her sene düzenlenen Vertical Kilometer World Circuit şampiyonası, bu dalda öne çıkan yarışları bir araya toplar.

Aktif olarak Türkiye’nin en popüler yarışlarından ikisini düzenliyorsunuz; Kaz Dağları Ultra Maratonu ve Tahtalı Run to Sky. Tahtalı Run to Sky hakkında biraz bilgi paylaşabilir misiniz?

Yorumlarınız için teşekkürler. Umarız ilerleyen senelerde iki yarış da dünyada tanınan ve herkesin yer almak istediği yarışlar haline gelir. Amacımız destekleri artırarak yarışların uzun ömürlü olmasını sağlamak.

Tahtalı Run to Sky aslında bizler için bile bir hayalin gerçeğe dönüşmesi demekti. Öncesinde dile getirmesi bile zordu. 0’dan 2365 metreye koşmak… İşte bu fikirle doğdu Tahtalı Run To Sky. Deniz kenarından başlayıp dağın zirvesine “koşarım” diyen 46 birbirinden yürekli sporcuyla. Türkiye’nin ilk Skyrunning yarışıydı. Biz “bir daha kimse koşmak istemez” derken katılımcı sayısı önce dörde, sonra ona katlandı.

Tahtalı Run To Sky Kemer ilçesinin Çıralı kasabasından başlayıp Beydağlarının sahile yakın en yüksek noktası olan 2365 metre yükseklikteki Tahtalı Dağı’nda sona ermektedir. 27 kilometre ve 2,700 metre irtifa kazanımına sahiptir. İlk 2 sene ITRA ya başvuru yapmamıştık ancak 2017 için başvurduğumuzda 14 dağ puanı ile birlikte 2 UTMB puanı verdiler.

2015 senesinde tek kategoride düzenlenen yarış, 2016 da VK ve Chimera Run yarışlarının (10K yol yarışı) da eklenmesiye üç kategoride düzenlendi. 2017 senesinde ise Türkiye’nin ilk Ultra XL Sky Marathon yarışı olan Tahtalı Ultra Sky (90K 5000 m+) ve yakın zamanda kaybettiğim ortağım dostum Berk Ük adına düzenlediğimiz 56K ve 3800 m+ irtifa kazanımına sahip Berg Sky Race yarışı ile birlikte 5 kategoride gerçekleşecek. Kayıtlar 15 Mayıs’ta kapanacak ve an itibariyle 250’ye yakın koşucu kayıt olmuş durumda.

VK yarışları sporcular için zor olduğu kadar, organizasyon için de zor olmalı. Ne gibi engellerle karşılaşıyorsunuz?

Aslında ekibimiz tamamen dağcılık kökenli olduğu için dağın içinde bir sıkıntıyla karşılaşmıyoruz. Müdahale edebileceğimiz noktalara ekibi bölerek yayılıyoruz ve sıcak temasta bulunmaya gayret ediyoruz.

VK yarışlarında bizi en zorlayan kısım yarış merkezinden 1.5 saat süren start noktasına ulaşım. Doğabilecek bütün sıkıntılara karşı her zaman bir B planı geliştiriyoruz. Teknik toplantılarda bu planları koşucularımızla da paylaşıyoruz.

Önümüzdeki dönemde ülkemize bir başka dağ yarışı daha kazandırmayı düşünüyor musunuz?

Dağ koşuları için destek verildiği sürece neden olmasın, zaten çok büyük bir maddi getirisi olmayan organizasyonlar bunlar. Şimdilerde 2017 senesi sonunda ya da 2018 başında Türkiye’nin ilk Ultra Duathlon yarışını organize etmek için çalışıyoruz. Ülkemize yeni bir branş kazandırmak bizim için güzel bir duygu.

Bu röportaj, 21-23 Nisan 2017 tarihlerinde İznik Ultra Maratonu’nda dağıtılan UltraDergi’nin 2017/1  sayısında yayınlanmıştır. Daha fazla bilgi ve iletişim için info@ultradergi.com adresine e-posta gönderebilirsiniz.